با مطرح شدن دوباره احتمال توافق میان ایران و کشورهای غربی، یکی از اولین بازارهایی که واکنش سریع و جدی نشان میدهد، بازار ارز است. در این مقاله بررسی میکنیم که اگر توافقی حاصل شود، چه تأثیری بر قیمت دلار آمریکا و لیر ترکیه در بازار ایران خواهد داشت.
۱. دلار؛ کاهش روانی و اصلاح قیمت
دلار همیشه اولین واکنش را به اخبار سیاسی و بینالمللی نشان میدهد. اگر توافقی صورت گیرد:
• انتظار کاهش قیمت دلار وجود دارد، چون با برداشته شدن بخشی از تحریمها، ایران میتواند نفت بیشتری بفروشد و درآمد ارزیاش را افزایش دهد. این یعنی عرضه دلار در بازار بیشتر میشود.
• ورود پولهای بلوکهشده به کشور، یکی دیگر از عوامل تقویت ریال است.
• اثر روانی توافق نیز باعث میشود مردم و دلالان، دلارهایی که نگه داشتهاند را وارد بازار کنند که این هم عرضه را بیشتر میکند.
البته کاهش قیمت دلار ممکن است کوتاهمدت باشد، مگر اینکه دولت بتواند این جو را مدیریت کند و واقعاً مسیر ورود ارز پایدار شود.
۲. لیر ترکیه؛ تأثیر غیرمستقیم و محدودتر
بازار لیر در ایران بیشتر تابع مراودات تجاری، سفر و تقاضای مردم است. اگر توافق شود:
• سفر به ترکیه دوباره رونق میگیرد (بهخصوص اگر دلار ارزانتر شود)، در نتیجه تقاضا برای لیر ممکن است افزایش یابد.
• در کوتاهمدت ممکن است لیر هم کمی کاهش یابد، چون بازار ارز ایران تحتتأثیر جو عمومی نزولی قرار میگیرد.
• اما در بلندمدت، نرخ لیر بیشتر به سیاستهای اقتصادی ترکیه و تورم داخلی آن کشور بستگی دارد.
۳. آیا باید منتظر ریزش سنگین قیمت دلار باشیم؟
نباید انتظار ریزش عجیب و شدید داشت، چون:
• دولت ممکن است اجازه کاهش بیش از حد قیمت را ندهد تا منابع ارزیاش از بین نرود.
• ساختار اقتصادی هنوز مشکلات اساسی دارد (مثل بدهی، تورم بالا، تحریمهای غیرهستهای و FATF) که مانع پایداری کاهش قیمت میشود.
• تجربه توافق قبلی (برجام) نشان داده که بازار پس از مدتی دوباره به روند صعودی بازمیگردد، اگر اصلاحات جدی انجام نشود.
